ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ Ở CÁC VÙNG CỦA VIỆT NAM

ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP HỒ CHÍ MINH

 

ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ Ở CÁC VÙNG CỦA VIỆT NAM

 

LUẬN ÁN KINH TẾ

 

TP Hồ Chí Minh – Năm 2017

MỤC LỤC

 

LỜI CAM ĐOAN

 

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG BIỂU

DANH MỤC HÌNH VẼ VÀ SƠ ĐỒ MỤC LỤC

MỞ ĐẦU

  1. Giới thiệu công trình nghiên cứu………………………………………………………………………. 1
  2. Lý do chọn đề tài……………………………………………………………………………………………… 3
  3. Mục tiêu nghiên cứu…………………………………………………………………………………………. 4
  4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu…………………………………………………………………….. 5
  5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài………………………………………………………….. 8
  6. Các công trình nghiên cứu về FDI và tăng trưởng kinh tế…………………………………. 8
  7. Phương pháp nghiên cứu…………………………………………………………………………………… 15
  8. Kết cấu của đề tài…………………………………………………………………………………………….. 16

CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN FDI VÀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ

1.1.   Giới thiệu………………………………………………………………………………………………………. 18

1.2.   Tác động của dòng vốn FDI lên tăng trưởng kinh tế…………………………………… 20

  • Lý thuyết tác động của FDI lên tăng trưởng kinh tế……………………………… 20
  • Đánh giá các nghiên cứu thực nghiệm tác động của dòng vốn FDI lên

tăng trưởng kinh tế………………………………………………………………………………. 23

  • Các nghiên cứu thực nghiệm với dữ liệu chuỗi thời gian………………. 23

 

  • Các nghiên cứu thực nghiệm với dữ liệu chéo hoặc bảng……………. 29

1.3.   Các yếu tố thu hút dòng vốn FDI…………………………………………………………………. 37

  • Lý thuyết các yếu tố tác động đến dòng vốn FDI………………………………….. 37
  • Đánh giá nghiên cứu thực nghiệm các yếu tố thu hút dòng vốn FDI…….. 39

1.4.   Kết luận………………………………………………………………………………………………………… 44

CHƯƠNG 2. THỰC TRẠNG FDI VÀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ Ở CÁC VÙNG CỦA VIỆT NAM

2.1.   Giới thiệu……………………………………………………………………………………………………… 46

2.2.   Đặc điểm các vùng kinh tế – xã hội của Việt Nam………………………………………. 46

  • Đặc điểm vùng Đồng bằng Sông Hồng…………………………………………………. 47
  • Đặc điểm vùng Trung du miền núi phía Bắc…………………………………………. 47
  • Đặc điểm vùng Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung……………………….. 48
  • Đặc điểm vùng Tây Nguyên…………………………………………………………………… 48
  • Đặc điểm vùng Đông Nam Bộ……………………………………………………………….. 49
  • Đặc điểm vùng Đồng bằng sông Cửu Long…………………………………………… 49

2.3.   Thực trạng thu hút dòng vốn FDI và tăng trưởng kinh tế ở các vùn của Việt Nam………………………………………………………………………………………………. 50

  • Thực trạng thu hút dòng vốn FDI ở các vùng của Việt Nam………………….. 50
  • Thực trạng tăng trưởng kinh tế ở các vùng của Việt Nam……………………… 54
  • Dòng vốn FDI và tăng trưởng kinh tế ở các vùng của Việt Nam……………. 58

2.4.   Đóng góp của dòng vốn FDI đối với kinh tế Việt Nam………………………………… 62

2.5.   Đánh giá lợi thế so sánh của các vùng ở Việt Nam……………………………………… 66

2.6.   Kết luận………………………………………………………………………………………………………… 68

 

CHƯƠNG 3. HÌNH VÀ PHƯƠNG PHÁP

3.1.   Giới thiệu………………………………………………………………………………………………………. 69

3.2.   Mô hình kinh tế lượng………………………………………………………………………………….. 69

  • Mô hình tác động của dòng vốn FDI đến tăng trưởng kinh tế……………….. 69
    • Khung phân tích………………………………………………………………………… 69
    • hình thực nghiệm………………………………………………………………….. 72
  • Các yếu tố quyết định đến thu hút dòng vốn FDI………………………………….. 80
    • Khung lý thuyết………………………………………………………………………….. 80
    • hình thực nghiệm………………………………………………………………….. 84

3.3.   Phương pháp ước lượng………………………………………………………………………………… 88

  • Phương pháp ước lượng GMM Arellano-bond và PMG………………………….. 89
  • Các bước tiến hành……………………………………………………………………………….. 93

 

CHƯƠNG 4. TÁC ĐỘNG CỦA FDI ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ Ở TỔNG THỂ VÙNG CỦA VIỆT NAM

 

Tóm tắt………………………………………………………………………………………………………………… 95

4.1.   Giới thiệu………………………………………………………………………………………………………. 96

4.2.   Dữ liệu và kiểm tra thuộc tính dữ liệu…………………………………………………………. 98

  • Dữ liệu nghiên cứu…………………………………………………………………………………. 98
  • Kiểm định hệ số tương quan…………………………………………………………………… 100

4.2.3. Kiểm định tính dừng………………………………………………………………………………. 100

4.3.   Kết quả thực nghiệm…………………………………………………………………………………….. 101

 

  • Kiểm định quan hệ nhân quả Granger………………………………………………….. 101
  • Tác động của dòng vốn FDI lên tăng trưởng kinh tế theo phương

pháp ước lượng GMM Arellano – Bond……………………………………………….. 103

  • Ước lượng tính năng động của dòng vốn FDI và tăng trưởng kinh tế

theo phương pháp PMG……………………………………………………………………….. 107

4.4.   Thảo luận kết quả ước lượng……………………………………………………………………….. 110

4.5.   Kết luận………………………………………………………………………………………………………… 117

 

CHƯƠNG 5. TÁC ĐỘNG CỦA FDI ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ: LỰA CHỌN VÙNG Ở VIỆT NAM

7.3.   Gợi ý chính sách…………………………………………………………………………………………… 158

  • Gợi ý chính sách đối với tổng thể vùng ở Việt Nam……………………………….. 158
    • Gợi ý chính sách để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế…………………………. 159
    • Gợi ý chính sách để tăng cường thu hút dòng vốn FDI…………………. 164
  • Gợi ý chính sách đối với riêng vùng ở Việt Nam……………………………………. 168
  • Gợi ý chính sách đối với liên kết vùng ở Việt Nam………………………………… 169

7.4.   Hạn chế của luận án…………………………………………………………………………………….. 171

7.5.   Hướng nghiên cứu tiếp theo của đề tài………………………………………………………… 171

KẾT LUẬN…………………………………………………………………………………………………………. 173

 

 

MỞ ĐẦU

 

1.  Giới thiệu công trình nghiên cứu

Từ những năm 1960, dòng vốn FDI đã được lý giải bởi Hymer. Từ khi xuất hiện đến nay, dòng vốn này đã có những tác động tích cực đối với nước tiếp nhận đầu tư và không ngừng gia tăng qua thời gian trên bình diện quốc tế. Mức độ lan tỏa ngày càng sâu rộng khắp các châu lục với sự đa dạng, nhiều chiều. Trong đó, đáng kể nhất là tác động của FDI đến tăng trưởng kinh tế, cũng như những tác động lan tỏa khác. Thực tế đó, dẫn đến mối quan hệ giữa FDI và tăng trưởng kinh tế được sự quan tâm của các nhà nghiên cứu trong nước cũng như nước ngoài với những phương pháp nghiên cứu khác nhau. Kết quả đạt được rất đa dạng: Tác động dương của FDI đến tăng trưởng kinh tế (Nguyễn Thị Tuệ Anh, 2006; Le Thanh Thuy, 2007; Aviral và Mihai, 2011; Chien et al., 2012; Elsadig, 2012); Tăng trưởng kinh tế tác động đến FDI (Anh và Thang, 2007; Ab Quyoom Khachoo và Khan, 2012; Fayyaz Hussain, Constance Kabibi Kimuli, 2012; Chirstian và C. Richard, 2012; Cuong et al., 2013). Một số nghiên cứu phát hiện mối tương quan đồng thời hai chiều giữa FDI và tăng trưởng kinh tế (Caves, 1996; Zhang 2000; Sajid Anwar và Lan Phi Nguyen, 2010; Chien và Linh, 2013) và các nghiên cứu cho thấy tác động của FDI đến tăng trưởng kinh tế cần có những điều kiện về nguồn nhân lực, quy mô thị trường, độ mở của nền kinh tế (Blomstrom et al., 1992; Borensztein et al., 1998; Basu et al., 2003). Bên cạnh đó, FDI không có tác động đến tăng trưởng kinh tế (Ericsson và Irandoust, 2001; Carkovic và Levine, 2002; Dilek và Aytac, 2013).

Từ những thực tiễn trên, dựa vào:

  • Mô hình lý thuyết của Cobb-Douglas (1928), Slolow (1956, 1957) và các lý thuyết đánh giá tác động của FDI đối với nước nhận đầu tư như MacDougall (1960), Hymer (1960) và các đóng góp khác được thực hiện bởi Buckley và Casson (1976), Caves (1971), Dunning (1973), Kindleberger (1969) và Vernon (1966);
  • Dựa trên các nghiên cứu về mối quan hệ giữa FDI và tăng trưởng kinh tế theo phương pháp định lượng (Caves, 1996; Zhang, 2000; Nguyễn Thị Tuệ Anh và cộng sự, 2006; Le Thanh Thuy, 2007; Wei , 2008; Sajid và Nguyen, 2011; Elsadig, 2012; Dilek và Aytac, 2013, …);
  • Khai thác và sử dụng phương pháp GMM (Difference Generalized Method of Moments) của Arellano-Bond (1991) và phương pháp PMG (Pooled Mean Group) của Pesaran, Shin và Smith (1999) với dữ liệu bảng được thu thập từ năm 1997 đến năm 2012 ở các tỉnh thành Việt Nam từ Tổng Cục Thống kê.

Đề tài nghiên cứu Đầu tư trực tiếp nước ngoài và tăng trưởng kinh tế ở các vùng của Việt Nam được thực hiện.

2.   Lý do chọn đề tài

Ở Việt Nam, từ khi mở cửa nền kinh tế và quan trọng là từ khi Luật Đầu tư nước ngoài ra đời (1987), FDI có những đóng góp tích cực đối với kinh tế-xã hội trên nhiều phương diện. Đến nay, kinh tế có những khó khăn mang tính toàn cầu, Việt Nam vẫn tiếp tục mở rộng giao thương quốc tế, vẫn tiếp tục quan tâm thu hút dòng vốn FDI. Vấn đề đặt ra, mối quan hệ FDI-tăng trưởng kinh tế như thế nào là điều cần được nghiên cứu chuyên sâu và chi tiết. Mặc dù có vài nghiên cứu đã được thực hiện để giải quyết vấn đề, nhưng kỹ thuật, phương pháp thực hiện cũng như phạm vi không gian, thời gian nghiên cứu mang tính so sánh cấp vùng, liên kết vùng và tổng thể vùng cần được quan tâm cập nhật và hoàn thiện. Thực tế đó, đòi hỏi cần thực iện nghiên cứu Đầu tư trực tiếp nước ngoài và tăng trưởng kinh tế ở các vùng của Việt Nam.

  1. Mục tiêu nghiên cứu

Để tiếp tục đóng góp vào những tranh luận hiện nay và làm rõ mối quan hệ giữa FDI-tăng trưởng kinh tế, đồng thời lấp vào những khoảng trống về nghiên cứu tác động giữa FDI và tăng trưởng kinh tế, đề tài của luận án hướng đến các mục tiêu chủ yếu sau:

Dựa vào kết quả nghiên cứu, luận án góp phần hoàn thiện lý thuyết về mối quan hệ giữa FDI và tăng trưởng kinh tế, đặc biệt nghiên cứu ở góc độ vùng. Về mặt thực tiễn, luận án đưa ra các khuyến nghị để hoàn thiện chính sách nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế vùng và gợi ý chính sách thu hút dòng vốn FDI góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam.

Các mục tiêu nghiên cứu ở trên hướng vào trả lời các câu hỏi nghiên cứu:

  • Liệu dòng vốn FDI có tác động đến tăng trưởng kinh tế của Việt Nam xét ở không gian tổng thể và không gian vùng;
  • Các yếu tố nào quyết định thu hút dòng vốn FDI vào Việt Nam trong thời gian

4.   Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI

4.1.   Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu tác động của FDI đối với tăng trưởng kinh tế dựa trên hàm sản xuất Cobb-Douglas (1928), trong đó bao gồm hai biến đầu vào cơ bản là lao động, vốn và một tập hợp các biến hiệu chỉnh liên quan. Trên cơ sở các nghiên cứu mở rộng tiếp theo được thiết lập bởi MacDougall (1960) có nguồn gốc từ lý thuyết thương mại quốc tế. Theo đó, xem xét các lợi ích của nước nhận đầu tư từ nhà đầu tư nước ngoài (trực tiếp và gián tiếp) trong điều kiện của nhân tố sản xuất, việc làm và dòng chảy của vốn. Một cách tiếp cận khác, đi tiên phong bởi Hymer (1960) về lý thuyết của tổ chức công nghiệp.

4.2.   Phạm vi nghiên cứu ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI

Không gian nghiên cứu: tổng thể 63 tỉnh/thành ở các vùng của Việt Nam.

Trường hợp nghiên cứu vùng

Qua các khái niệm cho thấy vùng là một lãnh thổ tương đối đồng nhất bao gồm các bộ phận cấu thành có mối liên hệ chặt chẽ với nhau nhằm đảm bảo cho sự tồn tại và phát triển của bản thân lãnh thổ đó cũng như giữa nó với các lãnh thổ khác. Phân vùng là việc phân chia một lãnh thổ lớn thành những lãnh thổ đồng cấp có quy mô nhỏ hơn, phục vụ cho những mục tiếu nhất định. Tùy theo mục tiêu, vùng được phân loại: Vùng hành chính; Vùng theo trình độ phát triển; Vùng kinh tế ngành và Vùng kinh tế tổng hợp (vùng kinh tế-xã hội).

Căn cứ vào Nghị định số 92/2006/NĐ-CP, ngày 07 tháng 09 năm 2006 của Chính phủ về Lập, phê duyệt, quản lý quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế-xã hội và Nghị định số 04/2008/NĐ-CP ngày 11 tháng 01 năm 2008, Việt Nam có sáu vùng kinh tế-xã hội. Khi thực hiện phương pháp nghiên cứu định lượng, các vùng có số lượng tỉnh/thành ít: vùng Đông Nam Bộ (6 tỉnh/thành), vùng Tây Nguyên (5 tỉnh); vùng Đồng bằng sông Cửu Long thu hút FDI ít, không liên tục. Các vùng này không đáp ứng xử lý theo mô hình thực nghiệm và kết quả ước lượng dùng để dự báo sẽ ít tin cậy. Thực tế trên, đề tài luận án tiến hành nghiên cứu thực nghiệm vùng đối với: Đồng bằng sông Hồng, Trung du miền núi phía Bắc và Bắc Trung Bộ-Duyên hải miền Trung.

Trường hợp nghiên cứu liên kết vùng

 

Để thúc đẩy sự phát triển chung của cả nước cũng như tạo mối liên kết và phối hợp trong phát triển kinh tế-xã hội giữa các vùng kinh tế, Chính phủ Việt Nam đã và đang cố gắng đẩy mạnh sự liên kết giữa các vùng để có khả năng đột phá, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội của cả nước với tốc độ cao và bền vững, tạo điều kiện nâng cao mức sống của toàn dân và nhanh chóng đạt được sự công bằng xã hội trong cả nước. Việc đẩy mạnh liên kết vùng là nhằm đáp ứng những nhu cầu của thực tiễn nói chung và đỏi hỏi của nền kinh tế nước ta nói riêng.

5.   Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI

 

Đề tài luận án được thực hiện để trả lời các câu hỏi nghiên cứu về mối quan hệ giữa FDI-tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam với không gian nghiên cứu khác nhau. Thông qua đó đáp ứng ý nghĩa khoa học và thực tiễn:

  • Đánh giá tác động của dòng vốn FDI đến tăng trưởng kinh tế ở các không gian của Việt Nam.
  • Xác định các yếu tố khẳng định thu hút dòng vốn FDI vào Việt
  • Đóng góp lý thuyết về tác động của dòng vốn FDI đến tăng trưởng kinh tế vùng cũng như tổng thể quốc
  • Đóng góp lý thuyết về các yếu tố khẳng định thu hút dòng vốn
  • Gợi ý chính sách thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và thu hút dòng vốn FDI vào Việt Nam từ kết quả thực nghiệm của đề tài.

6.   Các công trình nghiên cứu về FDI và tăng trưởng kinh tế

6.1.   Những công trình nghiên cứu trong nước về FDI và tăng trưởng kinh tế

Các công trình nghiên cứu trong nước về FDI và tăng trưởng kinh tế, xét về đối tượng không gian nghiên cứu, chủ yếu được thực hiện ở cấp độ quốc gia, một số thực hiện ở cấp độ địa phương, vùng, nhưng chưa có sự nghiên cứu so sánh vùng, liên kết vùng và tổng thể vùng trong một câu hỏi nghiên cứu. Về dữ liệu nghiên cứu, chủ yếu thực hiện với dữ liệu chuỗi thời gian, một số tác giả sử dụng dữ liệu bảng. Về phương pháp thực hiện nghiên cứu, chủ yếu thực hiện bằng phân tích thống kê số liệu, phân tích mô tả. Một số tác giả thực hiện mô hình nghiên cứu định lượng. Kết quả nghiên cứu của các tác giả trong nước cho thấy tồn tại mối quan hệ dương giữa FDI và tăng trưởng kinh tế với những mức độ khác nhau. Bên cạnh đó, các tác giả cũng quan tâm đến mối quan hệ giữa FDI với cơ cấu kinh tế, thương mại và thể chế cũng như nghiên cứu các yếu tố thúc đẩy dòng vốn FDI vào Việt Nam.

 

TRUNG TÂM LUẬN VĂN MBA-VIP VIẾT THUÊ LUẬN VĂN THẠC SĨ & TIẾN SĨ CHẤT LƯỢNG CAO.

Để biết nội dung toàn bộ bài viết xin bạn liên hệ với chúng tôi:

  • Hotline: 0926.708.666
  • Zalo: 0926.708.666.

Email:Lamthueluanvan2014@gmail.com

 

Tải toàn bộ bài: DOWNLOAD

Leave Comments

0926708666
0926708666