Chính sách an sinh xã hội đối với hộ nghèo trên địa bàn huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định

CHÍNH SÁCH AN SINH XÃ HỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
——– ——–

CHÍNH SÁCH AN SINH XÃ HỘI ĐỐI VỚI HỘ NGHÈO TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN NGHĨA HƯNG, TỈNH NAM ĐỊNH

Chuyên ngành : Kinh tế chính trị Mã số : 60 31 01 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ CHÍNH TRỊ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. NGUYỄN THỊ THU HOÀI

Hà Nội – 2015

 

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT i
DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU ii
LỜI NÓI ĐẦU 1

CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CHÍNH SÁCH AN SINH XÃ HỘI ĐỐI VỚI HỘ NGHÈO 6

1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài 6
1.2. Chính sách an sinh xã hội đối với hộ nghèo 10
1.2.1. Khái niệm về an sinh xã hội 10
1.2.2. Chính sách an sinh xã hội 14
1.2.3. Chính sách an sinh xã hội đối với hộ nghèo 15
1.2.4. Nội dung của chính sách an sinh xã hội đối với hộ nghèo tại Việt Nam 21
1.2.5. Ảnh hưởng của hệ thống an sinh xã hội tới hộ nghèo 25
1.2.6. Các nhân tố ảnh hưởng tới hệ thống chính sách an sinh xã hội 27
1.2.7. Những điểu kiện chủ yếu của đảm bảo an sinh xã hội trên địa bàn huyện 30
1.2.8. Các tiêu chí đánh giá hiệu quả việc thực hiện chính sách an sinh xã hội đối với hộ nghèo 33
1.3. Kinh nghiệm về thực hiện chính sách an sinh xã hội đối với hộ nghèo tại một số địa phương 37
1.3.1. Kinh nghiệm về thực hiện chính sách an sinh xã hội đối với hộ nghèo trên địa bàn huyện Hải Hậu tỉnh Nam Định 37
1.3.2. Kinh nghiệm về thực hiện chính sách an sinh xã hội đối với hộ nghèo trên địa bàn huyện Giao Thủy tỉnh Nam Định 40
1.3.3. Bài học rút ra trong việc thực hiện chính sách an sinh xã hội đối với hộ nghèo tại Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định 43
CHƯƠNG 2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 45
2.1. Phương pháp thu thập và xử lý thông tin 45
2.2. Phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử 46
2.3. Phương pháp phân tích và tổng hợp 46
2.4. Phương pháp thống kê so sánh 47

CHƯƠNG 3. TÌNH HÌNH THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH AN SINH XÃ HỘI ĐỐI VỚI HỘ NGHÈO TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN NGHĨA HƯNG, TỈNH NAM ĐỊNH 49

3.1. Đặc điểm tự nhiên và tình hình kinh tế xã hội ở huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định tác động đến việc thực hiện chính sách an sinh xã hội 49
3.1.1. Đặc điểm tự nhiên- xã hội của huyện Nghĩa Hưng tỉnh Nam Định49
3.1.2. Đặc điểm kinh tế xã hội của huyện Nghĩa Hưng tỉnh Nam Định… 51
3.2. Tình hình thực hiện chính sách an sinh xã hội đối với hộ nghèo ở huyện Nghĩa Hưng 56
3.2.1. Chính sách việc làm, đảm bảo thu nhập tối thiểu và giảm nghèo .. 56 3.2.2. Bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội 60
3.2.3. Trợ giúp xã hội cho các nhóm đối tượng đặc thù 64
3.2.4. Các dịch vụ xã hội cơ bản 69
3.3. Đánh giá chung kết quả thực hiện chính sách an sinh xã hội của huyện Nghĩa Hưng tỉnh Nam Định 73
3.3.1. Thành công 73
3.3.2. Hạn chế 76
3.3.3. Nguyên nhân hạn chế 77

CHƯƠNG 4. MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM THỰC HIỆN TỐT HƠN CHÍNH SÁCH AN SINH XÃ HỘI TẠI HUYỆN NGHĨA HƯNG,TỈNH NAM ĐỊNH 81

4.1. Định hướng về công tác an sinh xã hội đến năm 2020 81
4.2. Giải pháp nhằm thực hiện tốt hơn chính sách an sinh xã hội đối với hộ nghèo tại huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định 86
4.2.1. Nhóm giải pháp phát triển kinh tế xã hội 86
4.2.2. Nhóm giải pháp nâng cao hiệu lực quản lý và thực hiện các chính sách an sinh xã hội 89
4.2.3. Nhóm giải pháp về thực hiện xóa đói giảm nghèo 90
KẾT LUẬN 93
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 96

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

STT Ký hiệu Nguyên nghĩa
1 ADB Ngân hàng phát triển Châu Á
2 ASXH An sinh xã hội
3 BCHTW Ban chấp hành trung ương
4 BHYT Bảo hiểm y tế
5 BHXH Bảo hiểm xã hội
6 BHTN Bảo hiểm thất nghiệp
7 BTXH Bảo trợ xã hội
8 DS- KHHGĐ Dân số kế hoạch hóa gia đình
9 ESCAP Uỷ ban Kinh tế – Xã hội châu Á và Thái Bình Dương
10 GDTX Giáo dục thường xuyên
11 GTSX Giá trị sản xuất
12 HTX Hợp tác xã
13 HIV/AIDS Hội chứng suy giảm miễn dịch
14 ILO Tổ chức lao động quốc tế
15 KT-XH Kinh tế xã hội
16 KTTT Kinh tế thị trường
17 LĐ-TB& XH Lao động thương binh và xã hội
18 LĐNT Lao động nông thôn
19 NHCSXH Ngân hàng chính sách xã hội
20 SXKD Sản xuất kinh doanh
21 TGXH Trợ giúp xã hội
22 THCS Trung học cơ sở
23 THPT Trung học phổ thông
24 UBMTTQVN Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
25 WB Ngân hàng Thế giới
26 XHCN Xã hội Chủ nghĩa

 

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU

 

STT Số hiệu Tên bảng Trang
1 1.1 Sơ đồ hệ thống ASXH ở Việt Nam 21
2 3.1 Tăng trưởng kinh tế đến năm 2014 51
3 3.2 GTSX và cơ cấu công nghiệp phân theo thành phần kinh tế 52
4 3.3 Dân số phân theo giới tính và khu vực 54
5 3.4 Lao động đang làm việc trong nền kinh tế quốc dân và cơ cấu lao động 54
6 3.5 Tình hình cho hộ nghèo vay vốn huyện Nghĩa Hưng giai đoạn 2011- 2014 57

3.6 Tổng hợp số liệu tham gia bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội cho hộ nghèo, hộ cận nghèo trên địa bàn huyện Nghĩa Hưng

3.7 Tổng hợp số liệu trợ cấp xã hội trên địa bàn huyện Nghĩa Hưng giai đoạn 2011- 2014

9 3.8 Nguồn vốn đầu tư cho các xã nghèo của huyện Nghĩa Hưng giai đoạn 2011- 2014 71

 

LỜI NÓI ĐẦU

 

1. Tính cấp thiết của đề tài

Quyền được hưởng an sinh xã hội (ASXH) là một trong những quyền cơ bản của con người. Tuyên ngôn Nhân quyền của Liên Hợp Quốc đã ghi nhận: Tất cả con người với tư cách là thành viên của xã hội có quyền hưởng ASXH. Đảm bảo ASXH luôn là đòi hỏi tất yếu, khách quan để nhà nước thực hiện cả chức năng giai cấp và chức năng xã hội của mình.
Hệ thống ASXH là một bộ phận trong mô hình phát triển xã hội để thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh. Hoạt động của hệ thống ASXH là nơi thể hiện rõ nhất tính “định hướng xã hội chủ nghĩa” của nền kinh tế thị trường, trong đó, con người luôn có được, bao gồm cả cảm nhận được một cuộc sống yên ổn và an toàn, có khả năng phòng ngừa những cú sốc và có những “chiếc phao cứu sinh” khi gặp phải những biến cố rủi ro bất thường.
Từ nhiều năm qua, Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm xây dựng và tổ chức thực hiện các chính sách ASXH, coi đây vừa là mục tiêu, vừa là động lực để phát triển bền vững, ổn định chính trị xã hội. Diện thụ hưởng chính sách ngày càng mở rộng, mức hỗ trợ được nâng lên. Nguồn lực đầu tư phát triển các lĩnh vực xã hội ngày càng lớn. Nước ta đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, nhất là trong giảm nghèo, tạo việc làm, giáo dục đào tạo, y tế, trợ giúp người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Đời sống vật chất và tinh thần của người nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số được cải thiện và đã được quốc tế ghi nhận và đánh giá cao.
Mặt khác, từ khi nước ta chuyển sang kinh tế thị trường thì dù muốn hay không, tự giác hay tự phát đều phải tuân theo các quy luật kinh tế thị trường, trong đó có vấn đề an sinh xã hội. Tính chất xã hội và tính chất cạnh tranh của kinh tế thị trường tự nó đặt ra những vấn đề về xã hội và an sinh xã hội trong quá trình phát triển kinh tế. Vì vậy, chính sách xã hội và an sinh xã hội không phải là sự ban ơn của nhà nước đối với dân, mà trước hết là xuất phát từ chính nhu cầu phát triển kinh tế. Đó là tính chất phổ biến của vấn đề an sinh xã hội mà ngay chủ nghĩa tư bản muốn tồn tại và phát triển cũng phải tuân theo. Tính chất phổ biến này càng được coi trọng với ý nghĩa là mục đích tự thân của định hướng xã hội chủ nghĩa. Nước ta chuyển sang kinh tế thị trường với điểm xuất phát từ thể chế kinh tế tập trung, bao cấp trong một thời gian, nên nhận thức về an sinh xã hội trong kinh tế thị trường chưa đầy đủ về tính chất phổ biến cũng như tính chất đặc thù của chính sách an sinh xã hội ở nước ta. Trong mỗi giai đoạn phát triển kinh tế thị trường cần phải coi trọng tính chất đặc thù của chính sách an sinh xã hội, nhờ đó phát hiện nhu cầu an sinh xã hội cùng với nguồn lực đáp ứng nhu cầu ấy.
Tuy nhiên trên thực tế, hệ thống chính sách ASXH của nước ta hiện còn phân tán, chồng chéo, hiệu quả chưa cao, tạo việc làm và giảm nghèo chưa bền vững. Tỷ lệ hộ cận nghèo, tái nghèo còn cao; mức trợ cấp xã hội còn thấp; giáo dục và đào tạo chưa đáp ứng yêu cầu phát triển; công tác bảo vệ, chăm sóc sức khỏe người dân, nhất là đối với người nghèo, đồng bào vùng sâu vùng xa, vùng dân tộc thiểu số còn nhiều hạn chế; tỷ lệ trẻ em suy dinh dưỡng còn cao và giảm chậm; tỷ lệ người tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế còn thấp; đời sống của một số bộ phận người nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số chưa bảo đảm được mức tối thiểu và có sự chênh lệch giữa miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số với mức trung bình của cả nước. Những hạn chế trên do nhiều nguyên nhân, trong đó có sự thiếu thống nhất trong nhận thức về nội dung, vai trò và vị trí của ASXH trong mô hình phát triển xã hội nên hệ thống ASXH chưa theo kịp sự phát triển kinh tế, nguồn lực thực hiện bảo đảm ASXH còn hạn chế, chủ yếu dựa vào Nhà nước, chưa khuyến khích người dân và các đối tác xã hội tích cực chủ động tham gia. Nghĩa Hưng là một huyện ở phía Tây Nam tỉnh Nam Định với diện tích: 250,47 km², dân số: 202.281 người (năm 2007), 48,9% theo đạo Thiên Chúa. Huyện có 25 đơn vị hành chính bao gồm 22 xã và 3 thị trấn. Nghĩa Hưng nằm trong vùng bờ biển thuộc vùng Nam đồng bằng sông Hồng, là một huyện thuần nhất đồng bằng ven biển, Nghĩa Hưng thuận lợi cho việc phát triển kinh tế nông nghiệp đa dạng. Tuy nhiên nền nông nghiệp vẫn mang tính truyền thống, phụ thuộc vào thời tiết, hơn nữa Nghĩa Hưng lại có bờ biển dài nên mỗi khi có thiên tai bão lụt thì cuộc sống của người dân bị ảnh hưởng nghiêm trọng, một số hộ lâm vào tình cảnh đói nghèo. Trong những năm vừa qua, hộ nghèo trên địa bàn huyện Nghĩa Hưng đều giảm dần qua hàng năm (2011: 13,39%; 2014: 10,37%). Có được kết quả này phần lớn là nhờ các chủ trương chính sách về ASXH của chính phủ, của các cấp các ngành và sự phấn đấu nỗ lực vươn lên của các hộ nghèo tại địa phương. Tuy nhiên, việc thực hiện ASXH tại địa phương vẫn còn tồn tại một số vấn đề bất cập.
Từ thực trạng của chính sách ASXH, đặc biệt là ảnh hưởng của chính sách ASXH tới nghèo đói ở vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn, tác giả chọn đề tài “Chính sách an sinh xã hội đối với hộ nghèo trên địa bàn huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định” làm đề tài khóa luận tốt nghiệp.
Câu hỏi nghiên cứu của đề tài là: Huyện Nghĩa Hưng tỉnh Nam Định cần làm gì và làm như thế nào để thực hiện tốt chính sách ASXH đối với hộ nghèo trên địa bàn huyện?

2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1. Mục đích nghiên cứu
Phân tích, đánh giá thực trạng chính sách ASXH đối với hộ nghèo ở huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định trong thời gian qua, từ đó đề xuất những giải pháp nhằm thực hiện tốt chính sách ASXH đối với hộ nghèo ở huyện Nghĩa Hưng trong thời gian tới.

2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
– Hệ thống hóa các vấn đề lý luận về ASXH – chính sách ASXH đối với hộ nghèo.
– Đánh giá rà soát chính sách ASXH hiện hành trên khía cạnh đảm bảo tiếp cận, tham gia, thụ hưởng một cách bình đẳng đối với hộ nghèo trên địa bàn huyện Nghĩa Hưng tỉnh Nam Định giai đoạn 2012 – 2014
– Đề xuất một số giải pháp nhằm thực hiện tốt chính sách ASXH đối với hộ nghèo trên địa bàn huyện Nghĩa Hưng trong thời gian tới.

3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1. Đối tượng nghiên cứu
Chính sách An sinh xã hội đối với hộ nghèo.
3.2. Phạm vi nghiên cứu
Không gian: Địa bàn huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định.
Thời gian: 2011- 2014. Sở dĩ luận văn chọn mốc thời gian này để thấy được sự thay đổi về công tác ASXH của huyện 2 năm trước và sau khi tỉnh Nam Định thực hiện Nghị quyết hội nghị lần thứ Năm BCHTW Đảng khóa XI – một số vấn đề về chính sách ASXH giai đoạn 2012- 2020. Đồng thời cũng là giai đoạn 2 năm trước và sau khi huyện Nghĩa Hưng hoàn thành công tác dồn điền đổi thửa.
4. Đóng góp của luận văn
– Làm rõ và hoàn thiện hơn các vấn đề lý luận về hệ thống ASXH và chính sách ASXH đối với hộ nghèo.
– Đánh giá thành tựu và hạn chế trong việc thực hiện chính sách ASXH đối với hộ nghèo trên địa bàn huyện Nghĩa Hưng tỉnh Nam Định.
– Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện chính sách ASXH đối với hộ nghèo trên địa bàn huyện Nghĩa Hưng trong thời gian tới.

 

5. Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục bảng biểu, danh mục các chữ viết tắt, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 4 chương:
Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và thực tiễn về chính sách ASXH đối với hộ nghèo
Chương 2 : Phương pháp nghiên cứu
Chương 3: Tình hình thực hiện chính sách ASXH đối với hộ nghèo trên địa bàn huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định
Chương 4: Một số giải pháp nhằm thực hiện tốt hơn chính sách ASXH tại huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định trong thời gian tới

CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CHÍNH SÁCH AN SINH XÃ HỘI ĐỐI VỚI HỘ NGHÈO

 

1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài

Trong những năm gần đây, vấn đề an sinh xã hội nói chung và ASXH đối với hộ nghèo nói riêng được nhiều học giả quan tâm, nghiên cứu. Đã có nhiều bài viết, công trình nghiên cứu về ASXH đối với hộ nghèo và những vấn đề có liên quan đến chính sách ASXH. Có thể kể đến một số công trình, bài viết của các tác giả đã được công bố như;
Tác giả Mai Ngọc Cường trong cuốn “Chính sách xã hội đối với di dân nông thôn – thành thị ở Việt Nam hiện nay”, tác giả đã trình bày một số vấn đề chung về chính sách xã hội đối với di dân nông thôn – thành thị hiện nay, phân tích thực trạng chính sách xã hội với di dân nông thôn – thành thị, phương hướng và giải pháp hoàn thiện chính sách di dân nông thôn – thành thị trong thời gian tới.
Tác giả Mai Ngọc Cường trong cuốn “ Hoàn thiện hệ thống chính sách an sinh xã hội ở nước ta giai đoạn 2006-2015” cũng đã đánh giá thực trạng của hệ thống ASXH và việc thực hiện chính sách ASXH ở Việt Nam trong thời gian qua, chỉ ra những thành tựu, hạn chế, những mặt mạnh, mặt yếu, và nguyên nhân tồn tại của hệ thống chính sách ASXH ở Việt Nam hiện nay;

TRUNG TÂM LUẬN VĂN MBA-VIP VIẾT THUÊ LUẬN VĂN THẠC SĨ & TIẾN SĨ CHẤT LƯỢNG CAO.

Để biết nội dung toàn bộ bài viết xin bạn liên hệ với chúng tôi:

  • Hotline: 0926.708.666
  • Zalo: 0926.708.666.

Email:Lamthueluanvan2014@gmail.com

 

Tải toàn bộ bài: DOWNLOAD

Leave Comments

0926708666
0926708666